BESS van ELINEX geeft renovatie Krammersluizen duurzaam extra vermogen

“De samenwerking met ELINEX? Fantastisch. Samen met Rijkswaterstaat hebben we voor een oplossing gezorgd die prima functioneert. Dit alles in een open overlegstructuur met alle ruimte om te finetunen.” Aan het woord is Carsley Gorsele, Hoofd Uitvoerder namens Croonwolter&dros voor de renovatie van het Krammersluizencomplex. De technische uitdaging waar hij op doelt, speelde niet ín de sluizen, maar op het omvangrijke ketenpark op het complex. Naast het voorzien van de aansluiting in de hoofdkeet moesten er maar liefst 32 laadpalen gerealiseerd worden op de naastgelegen parkeerplaats, terwijl het beschikbare elektrische vermogen ontoereikend was. ELINEX Power Solutions leverde de oplossing: een Battery Energy Storage System, kortweg BESS.

Een renovatie van formaat

Het Krammersluizencomplex ligt in de Philipsdam en vormt een belangrijke schakel in de scheepvaartverbinding tussen Rotterdam, Antwerpen en Gent. Scheepvaart, wegverkeer, waterbeheer en natuur komen er samen. Na ruim 35 jaar zijn veel onderdelen toe aan vervanging en modernisering. Rijkswaterstaat maakt het complex veiliger, duurzamer en toekomstbestendig. Onder meer de sluizen, deuren, gemalen, besturing en kilometers bekabeling worden aangepakt. Ook wordt de zoet-zoutscheiding vernieuwd. Een bellenscherm in de duwvaartsluizen moet straks bijdragen aan kortere schuttijden en een lager energieverbruik. De werkzaamheden lopen naar verwachting tot 2030.

“Dit is een veelzijdig project”, vertelt Olivier Elseman, omgevingsmanager namens Rijkswaterstaat. “We hebben te maken met beroepsvaart en recreatievaart. En voor de waterkwaliteit en -veiligheid hebben we te maken met landbouw en visserij. Dat maakt het project bijzonder én complex.”

Ieder zijn rol, één gezamenlijke opgave

Rijkswaterstaat is opdrachtgever van de renovatie. De uitvoering ligt bij bouwcombinatie ZEEKR. Croonwolter&dros is samen met BESIX Unitec in de combinatie &Vast verantwoordelijk voor de uitvoering E&IA. Carsley is vanuit Croonwolter&dros ook verantwoordelijk voor de object overstijgende systemen (laag en midden spanning, transmissie, omroep, verlichting, kabeltrek i.c.m. graafwerkzaamheden etc.) en is een belangrijke schakel tussen de diverse disciplines. Jan-Dirk Visser begeleidt het project namens ELINEX Power Solutions.

“Croonwolter&dros en ELINEX kennen elkaar al uit eerdere infraprojecten”, vertelt Jan-Dirk. “Daardoor konden we snel schakelen. Toch is iedere locatie anders. Je moet eerst precies begrijpen hoeveel vermogen beschikbaar is, waar de pieken ontstaan en wat de gebruikers daadwerkelijk nodig hebben.”

Meer elektrische auto’s, maar geen extra vermogen

Op het terrein staat een groot ketenpark waarin dagelijks tussen de honderd en tweehonderd mensen werken. Steeds meer medewerkers komen met een elektrische auto. De wens om laadpunten te plaatsen was logisch, maar de bestaande stroomvoorziening vanuit het complex bood onvoldoende ruimte om die extra vraag zonder meer op te vangen. Olivier besprak het probleem met zijn collega Kees Sanderse, duurzaamheidsadviseur bij Rijkswaterstaat Zee & Delta.

“We zochten iets dat niet alleen op de Krammersluizen bruikbaar was, maar ook op volgende projecten”, zegt Olivier. “Kees kwam met het idee voor een batterijoplossing in een container: verplaatsbaar, toekomstgericht en passend bij onze duurzaamheidsambities.” Via Rijkswaterstaat kwam het idee bij Croonwolter&dros terecht. Dat bedrijf schakelde ELINEX in voor de technische uitwerking en levering.

Een megawattuur in een 10 ft. Container

ELINEX leverde een BESS met een batterijcapaciteit van 1 MWh en een invertervermogen van 500 kW. Carsley heeft samen met zijn team ervoor gezorgd dat alle netjes is aangesloten zodat de BESS kon functioneren. De complete installatie is ondergebracht in een compacte 10-footcontainer. Daardoor kan het systeem later relatief eenvoudig worden losgekoppeld en vervoerd. De batterij wordt geladen vanuit het beschikbare vermogen van het Krammersluizencomplex. Daarnaast zijn meer dan driehonderd zonnepanelen (gelegen op het dak van de hoofdkeet) aangesloten op de BESS-verdeler die een groot deel van de benodigde capaciteit verzorgt. De hoofdkeet, portiersloge en het grootste deel van het ketenpark beschikken over een separate voeding. De BESS ondersteunt vooral de elektrische laadvoorzieningen en een recente uitbreiding van de hoofdkeet.

Het systeem slaat energie op wanneer die beschikbaar is en levert extra vermogen zodra de vraag stijgt. Het EMS (energiemanagementsysteem) dat ELINEX heeft geleverd, regelt de benodigde energiestromen en bewaakt de balans. Carsley: “We kunnen het beschikbare vermogen begrenzen en dynamisch over de laadpunten verdelen. Stel dat er 100 ampère beschikbaar is voor dertig laadpunten, dan verdeelt het systeem dat vermogen over de aangesloten voertuigen. Zo voorkom je dat de aansluiting wordt overbelast.” Het complexe aan deze oplossing is dat je niet simpelweg een BESS kunt neerzetten. Je moet exact begrijpen waar de piekbelastingen ontstaan, hoeveel vermogen er op elk moment van de dag beschikbaar is en wat de eindgebruikers daadwerkelijk nodig hebben. Dit monitort Carsley iedere dag met zijn team.

Het systeem is ingericht op maximaal eigen verbruik van zonne-energie, met noodzakelijke netondersteuning dat voornamelijk gedurende de donkere wintermaanden benodigd is. Vanwege een terugleververbod op deze locatie begrenst de software bij overproductie automatisch het vermogen, zodat het systeem altijd binnen de gestelde limieten functioneert.

Duurzaam doordat de oplossing meeverhuist

Voor Rijkswaterstaat zit de duurzaamheid niet alleen in de combinatie van batterijopslag, zonne-energie en elektrisch vervoer. Minstens zo belangrijk is de mobiliteit van de installatie. De BESS is eigendom van Rijkswaterstaat en kan na afronding van de renovatie veilig worden losgekoppeld, vervoerd en op een volgend project worden ingezet. “Na 2030 is de netcongestie niet ineens verdwenen”, stelt Olivier. “We hebben veel objecten in buitengebieden, waar extra vermogen niet zomaar beschikbaar is. Dan is het een groot voordeel dat deze batterij kan meeverhuizen en opnieuw kan worden afgestemd op de omstandigheden van een project.”

Van eerste toepassing naar blijvende trend

De renovatie van de Krammersluizen is binnen Rijkswaterstaat een van de eerste projecten waarop deze aanpak zo wordt toegepast. Een officiële pilot was het niet, maar het project functioneerde wel als een overtuigend proof of concept. Inmiddels worden bij meerdere Rijkswaterstaatprojecten vergelijkbare systemen ingezet en verder ontwikkeld. “Je moet soms het lef hebben om te beginnen”, vindt Olivier. “De installatie staat er, functioneert goed en biedt nog ruimte voor optimalisatie. Andere projecten hebben onze ervaringen overgenomen en bouwen daarop voort. Ik verwacht dat dit een blijvende ontwikkeling is. Een BESS biedt stroomzekerheid, maakt projecten minder afhankelijk van de beschikbare netcapaciteit en ondersteunt verdere elektrificatie.”

Open communiceren maakt het verschil

Dat de oplossing werkt, is volgens de betrokkenen mede te danken aan de manier waarop is samengewerkt. In de beginfase hadden Carsley en Jan-Dirk vrijwel dagelijks contact over vermogens, kabels, instellingen en software-optimalisaties. “Je moet open en eerlijk bespreken wat mogelijk is, maar ook welke beperkingen of gevolgen een keuze heeft”, zegt Carsley. “ELINEX gaf daar steeds heldere antwoorden op. Daardoor konden we samen blijven finetunen.” Jan-Dirk vult aan: “Dit was geen kwestie van een container neerzetten en weer vertrekken. We hebben samen geleerd, aangepast en verbeterd.”

Ook Olivier benadrukt het gezamenlijke karakter: “Er is niet alleen heel goed samengewerkt tussen Croonwolter&dros en ELINEX, maar zeker ook tussen Rijkswaterstaat en Croonwolter&dros. Juist doordat mensen hun kennis delen en gezamenlijk naar oplossingen zoeken, wordt van een eenvoudig idee een oplossing die ook op volgende projecten waarde heeft.”